Παυλόπουλος Ουρολόγος

Ένας δωδεκάλογος για την μη φαρμακευτική αντιμετώπιση
των συμπτωμάτων από το κατώτερο ουροποιητικό
(lower urinary tract symptoms - LUTS)

Προσεκτική παρακολούθηση στην υπερπλασία προστάτη / LUTS

Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες κατευθυντήριες θεραπευτικές οδηγίες της ευρωπαϊκής ουρολογικής εταιρείας ορισμένες αλλαγές σε καθημερινές συνήθειες των ασθενών μπορούν να προσφέρουν σημαντικού βαθμού βοήθεια σε πάσχοντες από υπερπλασία προστάτη / LUTS. Μάλιστα, σε αρχικά στάδια της νόσου τέτοιες ελάσσονες τροποποιήσεις μπορούν να αποτελέσουν την μοναδική θεραπευτική παρέμβαση, αναβάλλοντας, ή μειώνοντας την ανάγκη λήψεως φαρμακευτικής αγωγής και ενδεχομένως επιβραδύνοντας και την ίδια την φυσική εξέλιξη της νόσου. Τέτοιες παρεμβάσεις νοούνται προφανώς στα πλαίσια καλής ενημέρωσης του ασθενούς, καθησυχασμού του, προσεκτικής παρακολούθησης της εξέλιξης των συμπτωμάτων και τακτικού ουρολογικού ελέγχου (watchful waiting).

Τροποποιήσεις στις καθημερινές συνήθειες για θεραπεία της υπερπλασίας προστάτη

1. Πρόσληψη υγρών
Αποφυγή λήψεως μεγάλης ποσότητας υγρών σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αποφυγή πρόσληψης υγρών κατά την χρονική περίοδο πριν τον βραδυνό ύπνο, ή πριν την έξοδο από το σπίτι και την συμμετοχή σε κοινωνικές εκδηλώσεις. Ωστόσο, δεν συνιστάται μείωση της συνολικής ημερήσιας κατανάλωσης υγρών, η οποία είναι σκόπιμο να διατηρείται στα επίπεδα των 1500 mL ή και περισσότερο για την πλειοψηφία των ανδρών.

2. Αλκοόλ
Αποφυγή κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών. Το αλκοόλ δρα ερεθιστικώς στον προστάτη και την ουροδόχο κύστη, επιδεινώνοντας για μικρότερο ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα τα συμπτώματα και την ποιότητα ουρήσεως του ασθενούς.

3. Καφεΐνη
Αποφυγή πρόσληψης καφεΐνης, η οποία βρίσκεται στον καφέ, στο τσάι, σε αναψυκτικά τύπου κόλα και στα καλούμενα "ενεργειακά" ροφήματα. Η καφεΐνη έχει ήπια διουρητική δράση, ιδίως σε άτομα που δεν κάνουν τακτική χρήση της, και δρα με ερεθιστικό τρόπο στο ουροποιητικό σύστημα.

4. Τακτική ούρηση
Αποφυγή άσκοπης αναβολής της ούρησης, όταν αυτό είναι πρακτικά εφικτό.

5. Τεχνικές χαλαρής ούρησης
Ούρηση κατά προτίμηση σε καθιστή θέση, όταν είναι δυνατό, χωρίς βιασύνη και υπομονετική επανάληψη της ούρησης μετά από λίγα λεπτά, ώστε να μειωθεί η παραμονή υπολείμματος ούρων μέσα στην ουροδόχο κύστη.

6. Αποφυγή εκλυτικών ερεθισμάτων
Αποφυγή ερεθισμάτων που είναι γωνστό πως πυροδοτούν επεισόδια ακράτειας, όπως ήχου τρεχούμενου νερού. Χαλάρωση με αργές και βαθειές αναπνοές με ταυτόχρονη εκτροπή της σκέψης προς θέματα άσχετα με την ούρηση. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η αναστολή ή η μείωση των ερεθιστικών συμπτωμάτων και της επιτακτικότητας.

7. Εκπαίδευση κύστεως
Εκπαίδευση της ουροδόχου κύστεως, μέσω σταδιακής αυξήσεως των μεσοδιαστημάτων ουρήσεως. Με τον τρόπο αυτό προοδευτικά βελτιώνεται η ικανότητα της κύστεως να αποθηκεύει ικανοποιητική ποσότητα ούρων.

8. Αποφυγή ψύχους
Αποφυγή εκθέσεως σε ψύχος. Οι χαμηλές θερμοκρασίες είναι γνωστό πως επιδεινώνουν την συχνουρία.

9. Φάρμακα
Τροποποίηση της φαρμακευτικής αγωγής, έτσι ώστε να μειωθεί ή να αντικατασταθεί η χρήση φαρμάκων με διουρητική ή ενδεχομένως ερεθιστική δράση στο ουροποιητικό. Ακόμη και η αλλαγή στην ώρα λήψεως διουρητικών φαρμάκων μπορεί να προσφέρει σημαντική βελτίωση σε ενοχλητικά συμπτώματα της υπερπλασίας προστάτη, όπως η νυκτουρία.

10. Διατροφή
Αντιμετώπιση δυσκοιλιότητας μέσω μιας ισορροπημένης και υγιεινής διατροφής. Διατήρηση του βάρους σε φυσιολογικά επίπεδα.

11. Σωματική άσκηση
Αποφυγή καθιστικής ζωής και τακτική σωματική άσκηση οδηγούν σε χαλάρωση των πυελικών μυών και μείωση τόσο των ερεθιστικών όσο και των αποφρακτικών συμπτωμάτων από την υπερπλασία προστάτη.

12. Διαταραχές ύπνου
Αντιμετώπιση ενδεχόμενης υπνικής άπνοιας ή και άλλων διαταραχών του ύπνου. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να μειωθεί σημαντικά η νυκτουρία.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Brown CT, van der Meulen J, Mundy AR, O'Flynn E, Emberton M. Defining the components of a self-management programme for men with uncomplicated lower urinary tract symptoms: a consensus approach. Eur Urol 2004; 46(2): 254-63.
Raheem OA, Parsons JK. Associations of obesity, physical activity and diet with benign prostatic hyperplasia and lower urinary tract symptoms. Curr Opin Urol 2014; 24(1): 10-4.
Parsons JK. Lifestyle factors, benign prostatic hyperplasia, and lower urinary tract symptoms. Curr Opin Urol 2011; 21(1): 1-4.