Παυλόπουλος Ουρολόγος

Αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες

1. Απώλεια βάρους
Η παχυσαρκία αποτελεί γνωστό και σημαντικό παράγοντα κινδύνου για ακράτεια. Έτσι, προτείνουμε απώλεια βάρους σε όλες τις γυναίκες που παρουσιάζουν ακράτεια οποιασδήποτε μορφής και έχουν μέτρια ή σοβαρότερη παχυσαρκία.

2. Μείωση πρόσληψης υγρών που "ερεθίζουν" την κύστη
Αν και τα σχετικά επιστημονικά δεδομένα είναι μάλλον αντικρουόμενα, προτείνεται από ορισμένες μικρές κλινικές μελέτες μείωση στην κατανάλωση καφέ, τσαγιού, μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών ως μέτρο για βελτίωση της γυναικείας ακράτειας.

3. Αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης υγρών

4. Αντιμετώπιση δυσκοιλιότητας
Η δυσκοιλιότητα, ιδίως η σοβαρή και χρόνια, επιδρά αρνητικά στους μηχανισμούς εγκράτειας των ούρων με πολλαπλούς τρόπους. Συνιστάται λοιπόν η αντιμετώπισή της κατά προτίμηση με δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες, αύξηση της σωματικής δραστηριότητας και τήρηση προγράμματος στις κενώσεις του εντέρου.

5. Διακοπή καπνίσματος
Οι καπνίστριες παρουσιάζουν διπλάσια έως τριπλάσια ποσοστά ακράτειας σε σχέση με γυναίκες που δεν καπνίζουν. Πράγματι, το κάπνισμα προκαλεί χρόνο βήχα και με τον τρόπο αυτό επιδεινώνει τις συνέπειες και την σοβαρότητα της γυναικείας ακράτειας. Επιπλέον η νικοτίνη δρα πιθανόν και απευθείας στις μυϊκές ίνες του τοιχώματος της ουροδόχου κύστεως, προκαλώντας συσπάσεις και έτσι πυροδοτώντας ή επιτείνοντας το σύμπτωμα της επιτακτικότητας.

6. Άθληση
Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, νεαρές γυναίκες που αθλούνται συστηματικώς παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά ακράτειας. Το εύρημα αυτό πιθανόν ερμηνεύεται από την αύξηση της ενδοκοιλιακής πιέσεως, η οποία φυσιολογικά συνοδεύει τις περισσότερες σωματικές δραστηριότητες. Πρόκειται λοιπόν μάλλον για μια πλασματική και όχι αιτιολογική συσχέτιση. Είναι ωστόσο λογικό ότι σε ασθενείς με απώλειες ούρων, ο σχετικός περιορισμός των σωματικών δραστηριοτήτων οδηγεί σε μείωση των επεισοδίων ακράτειας.

Τεχνάσματα για μείωση της επιτακτικότητας

1. Αποφυγή ερεθισμάτων που πυροδοτούν επεισόδια ακράτειας
Τέτοια ερεθίσματα είναι συνήθως ακουστικά και τυπικώς περιλαμβάνουν βρύσες που στάζουν ή νερά που τρέχουν.

2. Άσκηση πιέσεως στο περίνεο
Όταν η ασθενής αισθανθεί απότομη και έντονη έπειξη για ούρηση, μπορεί να ασκήσει πίεση στην περιοχή του περινέου, με το να καθίσει επί παραδείγματι στο μπράτσο μιας πολυθρόνας. Ορισμένες ασθενείς αναφέρουν σημαντική βελτίωση όταν στέκονται για μερικά δευτερόλεπτα στις μύτες των ποδιών, ή όταν σταυρώνουν τα πόδια.

3. Εκτροπή της σκέψης προς θέματα άσχετα με την ούρηση
Η ασθενής μπορεί να προσπαθήσει να εκτελέσει κάποιον μαθηματικό υπολογισμό από μνήμης μέχρι να υποχωρήσει η έντονη πίεση για ούρηση.

Εκπαίδευση της ουροδόχου κύστεως

Πρόκειται για μια διαδικασία η οποία αποσκοπεί στο να αποκτήσει η ασθενής σταδιακά έλεγχο της λειτουργίας της κύστεώς της, μέσω προοδευτικής εκμάθησης να ανθίσταται στην ανάγκη ούρησης. Η εκπαίδευση της κύστεως οδηγεί σταδιακά σε αύξηση της χωρητικότητάς της και σε μείωση των επεισοδίων ακράτειας, τόσο σε περιπτώσεις επιτακτικής ακράτειας, όσο και σε ακράτεια από stress. Η διαδικασία παρουσιάζει σημαντική αποτελεσματικότητα, οι υποκείμενοι ωστόσο, μηχανισμοί είναι άγνωστοι. Πιθανολογείται ότι αυξάνεται η δράση νευρικών κυκλωμάτων που ξεκινούν από τον φλοιό του εγκεφάλου και αναστέλλουν τις συσπάσεις της κύστεως, ενώ παράλληλα προάγουν την σύσπαση του σφιγκτήρα.

Η εκπαίδευση της ουροδόχου κύστεως απαιτεί την ενεργητική συμμετοχή της ασθενούς και βασίζεται στις παρακάτω τρεις παραμέτρους:

1. Ενημέρωση για την λειτουργία της κύστεως και του ουροποιητικού συστήματος
Η ασθενής ενημερώνεται από τον εξειδικευμένο Ουρολόγο για τις φάσεις λειτουργίας της κύστεως μέσω φωτογραφιών, σχεδιαγραμμάτων ή προπλασμάτων. Στόχος είναι να κατανοηθούν οι μηχανισμοί που εξασφαλίζουν την εγκράτεια και να εμπεδωθούν τεχνικές χαλάρωσης.

2. Ούρηση σε τακτικά διαστήματα
Σκοπός είναι να κενωθεί η κύστη πριν φθάσει στην μέγιστη χωρητικότητά της και εμφανιστεί απώλεια ούρων. Προτείνεται προγραμματισμός για επίσκεψη στην τουαλέτα αρχικώς κάθε μισή με μια ώρα με προοδευτική αύξηση των μεσοδιαστημάτων κατά 10-15 λεπτά.

3. Τήρηση ημερολογίων ουρήσεως και παρακολούθηση
Είναι σημαντικό η ασθενής να τηρεί συστηματικώς ημερολόγια ουρήσεως, στα οποία να αποτυπώνεται η πρόοδος της κατάστασης, η όλη δε, διαδικασία να βρίσκεται υπό τακτική ιατρική παρακολούθηση, έτσι ώστε να γίνονται διορθωτικές παρεμβάσεις όταν χρειάζεται και το κυριότερο να παρέχεται υποστήριξη και θετική ενίσχυση στην ασθενή.

Ασκήσεις των μυών του πυελικού εδάφους

Η ασθενής εκπαιδεύεται έτσι ώστε να μπορεί να εκτελεί παρατεταμένες συσπάσεις των μυών του πυελικού εδάφους. Με τον τρόπο αυτό επέρχεται προοδευτικώς υπερτροφία των μυϊκών ινών, η οποία εξασφαλίζει αυξημένη πίεση του σφιγκτήρα και αποτελεσματικότερη εγκράτεια. Η διαδικασία της εκμάθησης και της εκτέλεσης των ασκήσεων αυτών μπορεί να υποβοηθηθεί από ειδικές συσκευές που απεικονίζουν γραφικώς τις συσπάσεις των μυών της πυέλου (βιοανάδραση), ή μέσω χρήσης ειδικών ενδοκολπικών κώνων αυξανόμενου βάρους.

Συνήθως τα προγράμματα ασκήσεων περιλαμβάνουν 3 σετ από 8 έως 12 συσπάσεις των μυών, με διάρκεια 5-10 δευτερολέπτων η κάθε μία. Αυτό επαναλαμβάνεται 3-4 φορές την εβδομάδα για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 3-6 μηνών, μετά από το οποίο η ασθενής επανεκτιμάται και επί καλής ανταποκρίσεως εισέρχεται σε μακροχρόνιο πρόγραμμα συντηρήσεως.

Εξωτερικές συσκευές

Πρόκειται για συσκευές που ενισχύουν μηχανικώς τον σφιγκτηριακό μηχανισμό της ουρήθρας και απευθύνονται σε πάσχουσες κυρίως από ακράτεια εκ προσπαθείας. Ταξινομούνται στις ακόλουθες δύο ομάδες:

1. Ενδοουρηθρικά πώματα (plugs)
Είναι μικρές συσκευές μιας χρήσεως, αποτελούμενες από σιλικόνη, οι οποίες εισέρχονται στην ουρήθρα, όπου και σταθεροποιούνται με διάφορους μηχανισμούς, προκαλώντας μηχανική απόφραξη στην ροή των ούρων. Παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά αποτελεσματικότητας, απαιτούν όμως εκπαίδευση της ασθενούς και σχετικά καλή δεξιότητα για την τοποθέτησή τους, προφανώς δε, πρέπει να αφαιρούνται για να επιτρέπεται η ούρηση. Με δεδομένο και το σχετικά υψηλό κόστος τους αποτελούν μεν μια πολύ καλή και αποτελεσματική λύση, κυρίως όμως για διαλείπουσα και περιστασιακή χρήση, όπως επί παραδείγματι κατά την διάρκεια σωματικής ασκήσεως.

2. Ενδοκολπικές συσκευές
Είναι επαναχρησιμοποιούμενες συσκευές από πολυουρεθάνη που τοποθετούνται ενδοκολπικώς και ασκούν υποστήριξη στον αυχένα της ουροδόχου κύστεως. Μειώνεται με τον τρόπο αυτό η απώλεια ούρων κατά την προσπάθεια, η αποτελεσματικότητα όμως είναι σχετικά περιορισμένη και η χρήση αυτών των συσκευών περιορίζεται κυρίως σε ασθενείς με μικρού βαθμού ακράτεια.