Παυλόπουλος Ουρολόγος

Αίμα στο σπέρμα! Μια συνήθως καλοήθης κατάσταση που όμως ανησυχεί και τρομάζει έντονα τον ασθενή.

Gallery

Gallery...»

Τι είναι η αιμοσπερμία;

Αιμοσπερμία ονομάζεται η παρουσία αίματος στο σπέρμα, με αποτέλεσμα το τελευταίο να παρουσιάζει ροζ, κόκκινο ή μερικές φορές καφέ χρώμα, συνολικά ή κατά τόπους. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε σεξουαλικώς ενεργή ηλικία με διάρκεια που μπορεί να κυμαίνεται από ένα μόνο επεισόδιο έως χρόνια, πολύμηνη ή κάποτε και πολυετή νόσηση, συνηθέστερα με εξάρσεις και υφέσεις. Πρόκειται για σύμπτωμα που έχει απασχολήσει τους ιατρικούς συγγραφείς για χιλιετίες, αναφερόμενο ήδη από τους ιπποκρατικούς χρόνους.

Πόσο συχνή είναι;

Η αιμοσπερμία φαίνεται πως είναι ένα πολύ συνηθισμένο σύμπτωμα σε όλο το ηλικιακό φάσμα, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν επίσημα και κοινώς αποδεκτά επιδημιολογικά δεδομένα. Καθώς μάλιστα είναι πιθανόν πολλά επεισόδια αιμοσπερμίας, λόγω ενδοκολπικής εκσπερμάτισης, να μην γίνονται αντιληπτά από τον ασθενή και να μην αναφέρονται καν, η συχνότητα της κατάστασης μπορεί στην πραγματικότητα να είναι σημαντικά μεγαλύτερη απ΄ όσο πιστεύεται ή αναφέρεται στην βιβλιογραφία.

Ποια τα αίτια της αιμοσπερμίας

Τα αίτια της παρουσίας αίματος στο σπέρμα μπορεί να εντοπίζονται σε οποιοδήποτε σημείο του ανδρικού γεννητικού συστήματος που αποτελεί μέρος της πορείας του εκσπερματίσματος. Έτσι, η βλάβη μπορεί να αφορά στον όρχι, στην επιδιδυμίδα, στον σπερματικό πόρο, στις σπερματοδόχους κύστεις, στον προστάτη, στην ουρήθρα ή μπορεί να αποτελεί εκδήλωση μιας γενικευμένης διαταραχής της πηκτικότητας του αίματος. Το αίτιο μπορεί να είναι μια φλεγμονή, η παρουσία δυσπλαστικών και εύθραυστων αγγείων (αγγειοδυσπλασίας), κάποια ανατομική ανωμαλία, όπως κύστεις ή προστατόλιθοι και βέβαια ένα νεόπλασμα, συνηθέστερα του προστάτη. Το τελευταίο αίτιο, αν και πρακτικώς δεν υφίσταται σε άνδρες ηλικίας μικρότερης των 40 ετών, απαντάται σε ποσοστό έως 14% του συνόλου των ασθενών που εμφανίζουν αιμοσπερμία. Ένα πολύ συνηθισμένο αίτιο σχετικά παρατεταμένης αιμοσπερμίας είναι η ιατρογενής κάκωση του προστάτη, που προκαλείται κατά την διορθική βιοψία προστάτη. Σε σημαντικό ποσοστό των περιπτώσεων αιμοσπερμίας (έως και άνω του 50% σύμφωνα με μερικές μελέτες) δεν μπορεί να ανευρεθεί κάποιο σαφές αίτιο και η κατάσταση θεωρείται ιδιοπαθής, δηλαδή αγνώστου αιτιολογίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενοχοποιούνται μικροτραυματισμοί της ουρήθρας από έντονη και παρατεταμένη σεξουαλική επαφή, ενώ ορισμένοι στα αίτια συμπεριλαμβάνουν και την παρατεινόμενη αποχή από την εκσπερμάτιση. Πρέπει πάντως να υπογραμμιστεί ότι με τις σύγχρονες απεικονιστικές μεθόδους, και ιδίως με την μαγνητική τομογραφία, τα ποσοστά ανάδειξης ανατομικών ανωμαλιών, ικανών να δικαιολογήσουν παρουσία αίματος στο σπέρμα είναι σαφώς μεγαλύτερα σε σχέση με παλαιότερες μελέτες.

Τι εξετάσεις απαιτούνται;

Η αιμοσπερμία, αν και στις περισσότερες περιπτώσεις οφείλεται σε καλοήθη και αυτοπεριοριζόμενα αίτια άνευ ιδιαίτερης σημασίας, προκαλεί σε όλους τους ασθενείς έντονο άγχος και ανησυχία. Άτομα μικρότερα των 40 ετών με μικρή διάρκεια του συμπτώματος δεν χρειάζονται συνήθως καμιά ιδιαίτερη εργαστηριακή εξέταση, εκτός από κλινικό, υπερηχογραφικό έλεγχο, αναλύσεις ούρων και τις συνήθεις εξετάσεις σχετικές με σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Σε μεγαλύτερους ασθενείς είναι επιβεβλημένος ένας γενικότερος έλεγχος, προκειμένου να διερευνηθεί η πιθανή ύπαρξη σοβαρών υποκειμένων νοσημάτων, όπως κατ' εξοχήν του καρκίνου του προστάτη. Εκτός από την κλινική εξέταση, το υπερηχογράφημα και τις εξετάσεις αίματος και ούρων, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί η διενέργεια κυστεοσκόπησης, προκειμένου να διερευνηθεί επισταμένως με άμεση οπτική παρατήρηση όλη η ουρήθρα, η περιοχή του προστάτη και η ουροδόχος κύστη. Σπανιότερα ο ασθενής είναι αναγκαίο να υποβληθεί σε πιο εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις, όπως η μαγνητική τομογραφία ή ο ενδοσκοπικός καθετηριασμός των στομίων των εκσπερματιστικών πόρων για τον ακριβέστερο έλεγχο των σπερματοδόχων κύστεων και του προστάτη.

Θεραπεία αιμοσπερμίας

Είναι ευνόητο πως η θεραπεία της αιμοσπερμίας οφείλει να είναι αιτιολογική, να στρέφεται δηλαδή κατά του υποκειμένου νοσήματος, όταν τουλάχιστον κάτι τέτοιο φανεί. Σε αρκετές ωστόσο περιπτώσεις, όπως έχει ήδη αναφερθεί, παρά τον επαρκή έλεγχο, δεν ανευρίσκεται κάποια σαφής αιτία, ικανή να δικαιολογήσει την παρουσία αίματος στο σπέρμα. Σε τέτοιες περιπτώσεις από τους περισσότερους ουρολόγους ακολουθείται εμπειρική όπως λέμε θεραπεία, με αντιβιοτικά ή και φαρμακευτικά σκευάσματα για υπερπλασία προστάτου, όπως η φιναστερίδη και η ντουταστερίδη. Τα αποτελέσματα είναι συνήθως πολύ καλά.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Badawy AA, Abdelhafez AA, Abuzeid AM. Finasteride for treatment of refractory hemospermia: prospective placebo-controlled study. Int Urol Nephrol 2012; 44(2): 371-5.
Ahmad I, Krishna NS. Hemospermia. J Urol 2007; 177(5): 1613-8.
Li YF, Liang PH, Sun ZY, Zhang Y, Bi G, Zhou B, Li K, Bai W, Wang LF, Zhang J, Jin FS. Imaging diagnosis, transurethral endoscopic observation, and management of 43 cases of persistent and refractory hematospermia. J Androl 2012; 33(5): 906-16.