Παυλόπουλος Ουρολόγος

Gallery

Gallery...»

Τι είναι η κιρσοκήλη;

Με τον όρο κιρσοκήλη περιγράφουμε την παρουσία διατεταμένων φλεβών στο όσχεο, στον σάκο δηλαδή που βρίσκονται οι όρχεις. Είναι μια κατάσταση παρόμοια με τους γνωστούς κιρσούς των ποδιών, για την οποία ευθύνονται διαταραχές στην ανατομία και την λειτουργία των φλεβικών βαλβίδων, οι οποίες υπό κανονικές συνθήκες εμποδίζουν την παλινδρόμηση αίματος. Συνήθως η κιρσοκήλη βρίσκεται στην αριστερή πλευρά, πιθανότατα λόγω της ιδιαίτερης ανατομικής πορείας της αριστερής έσω σπερματικής φλέβας, η οποία καταλήγει υπό ορθή γωνία στην δεξιά νεφρική φλέβα. Το γεγονός αυτό επιτρέπει την παλινδρόμηση αίματος και την διάταση του αγγείου πολύ ευκολότερα σε σχέση με την δεξιά έσω σπερματική, η οποία εκβάλλει υπό οξεία γωνία στην κάτω κοίλη φλέβα. Αν και αμφοτερόπλευρη κιρσοκήλη μπορεί να παρατηρηθεί σε κάποιο ποσοστό ασθενών, η παρουσία μεμονωμένης δεξιάς κιρσοκήλης είναι πολύ σπάνια.

Πόσο συχνή είναι;

Η κιρσοκήλη είναι μια αρκετά κοινή κατάσταση καθώς ανευρίσκεται σε ποσοστό άνω του 11-15% του γενικού πληθυσμού των ενηλίκων ανδρών. Ωστόσο, μεταξύ ασθενών με αδύναμο σπέρμα, διαταραχές στο σπερμοδιάγραμμα και προβλήματα υπογονιμότητας η παρουσία κιρσοκήλης είναι πολύ συχνότερη, καθώς παρατηρείται σε ποσοστό περίπου 40%, ή ενδεχομένως και περισσότερο αναλόγως των διαγνωστικών κριτηρίων που εφαρμόζονται.

Ποια τα συμπτώματα της κιρσοκήλης;

Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η κιρσοκήλη είναι ασυμπτωματική και δεν δημιουργεί προβλήματα, τουλάχιστον εμφανή και άμεσα αντιληπτά από τον ασθενή. Σε ένα σημαντικό ποσοστό, ωστόσο, των πασχόντων η κιρσοκήλη μπορεί να προκαλέσει:

  • Διαταραχή στην ανάπτυξη του όρχεως κατά την εφηβική ηλικία.
  • Προοδευτική μείωση του μεγέθους του όρχεως, ή αλλοίωση της συστάσεώς του (ο όρχις γίνεται πιο μαλακός).
  • Μείωση στην παραγωγή της τεστοστερόνης, η οποία είναι η κύρια ανδρική ορμόνη. Τα ενδεχόμενα προβλήματα που συνεπάγεται η μειωμένη τεστοστερόνη είναι στυτική δυσλειτουργία, ελαττωμένη libido, απώλεια μυικής μάζας, οστεοπόρωση και κατάθλιψη.
  • Αίσθημα βάρους ή βύθιου πόνου στους όρχεις. Σπανίως ο πόνος μπορεί να προσλαμβάνει οξύ και έντονο χαρακτήρα. Τα συμπτώματα επιδεινώνονται μετά από παρατεταμένη ορθοστασία και κούραση του ασθενούς.
  • Διαταραχές στην σπερματογένεση, η οποία μερικές φορές μπορεί να φθάσει μέχρι την πλήρη απουσία σπερματοζωαρίων από το σπέρμα, μια κατάσταση που λέγεται αζωοσπερμία. Τυπικά η κιρσοκήλη προκαλεί μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων (ολιγοσπερμία), παράλληλα με διαταραχή στην κινητικότητα (ασθενοσπερμία) και στην μορφολογία τους (τερατοσπερμία).
  • Ψηλαφητή μάζα στο όσχεο ή και ορατή παρουσία διατεταμένων φλεβών (κιρσοκήλη 3ου βαθμού).

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση της κιρσοκήλης γίνεται με προσεκτική ψηλάφηση του οσχέου και επιβεβαιώνεται με υπερηχογραφικό έλεγχο του οσχέου με τεχνική εγχρώμου doppler. Για να εκτιμηθεί η πιθανή επίπτωση της κιρσοκήλης στην γονιμότητα είναι προφανώς απαραίτητη και η διενέργεια σπερμοδιαγράμματος. Σκόπιμος είναι, ιδίως αν συνυπάρχουν και κλινικές ενδείξεις, ο ορμονικός έλεγχος του ασθενούς.

Πότε απαιτείται θεραπεία;

Χειρουργική αποκατάσταση της κιρσοκήλης επιχειρείται σε νεαρά άτομα που παρουσιάζουν διαταραχή στην ανάπτυξη του όρχεως ή επίμονο άλγος στο όσχεο, το οποίο δεν μπορεί να αποδοθεί σε άλλη παθολογική κατάσταση. Η κύρια ωστόσο ένδειξη για χειρουργική επέμβαση είναι η ύπαρξη ψηλαφητής κιρσοκήλης σε νεαρό άνδρα, ο οποίος εμφανίζει διαταραχές στο σπερμοδιάγραμμα και επιθυμεί να τεκνοποιήσει. Όσον αφορά στο θέμα της θεραπείας πρέπει να τονιστούν τα ακόλουθα δεδομένα:

  • Δεν έχει αποδειχθεί όφελος στην γονιμότητα από την θεραπεία υποκλινικών (μη ψηλαφητών) κιρσοκηλών.
  • Φαίνεται ότι όσο μικρότερη η ηλικία του ασθενούς και η διάρκεια της υπογονιμότητας, τόσο καλύτερο είναι το αποτέλεσμα της επέμβασης.
  • Με την επέμβαση αποκαθίσταται σε υψηλό ποσοστό πασχόντων η συγκέντρωση και η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων, ενώ παραλλήλως μειώνεται η βλάβη στο σπερματικό DNA.
  • Η χειρουργική αποκατάσταση της κιρσοκήλης βελτιώνει, εκτός από τα ποσοστά σύλληψης με συνουσία, και την πιθανότητα κυήσεως μέσω μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Ποια η θεραπεία;

Αναλόγως των ενδείξεων και του γενικότερου προφίλ του ασθενούς μπορεί να επιλεγεί συντηρητική ή χειρουργική αντιμετώπιση. Όσον αφορά την τελευταία, υπάρχουν διάφορες τεχνικές για την αποκατάσταση της κιρσοκήλης. Σύμφωνα πάντως με τα σύγχρονα δεδομένα, η μέθοδος με το υψηλότερο ποσοστό επιτυχίας, την μικρότερη πιθανότητα υποτροπής και τις λιγότερες επιπλοκές είναι η μικροχειρουργική απολίνωση των παθολογικά διατεταμένων φλεβών μέσω βουβωνικής προσπέλασης. Είναι πάγια τακτική μας η μακροχρόνια μετεγχειρητική χορήγηση, επικουρικώς, φαρμακευτικών σκευασμάτων για την υποβοήθηση της σπερματογένεσης. Με συνδυαστική θεραπεία το ποσοστό βελτίωσης του σπερμοδιαγράμματος υπερβαίνει το 70%. Η επέμβαση γίνεται με την βοήθεια χειρουργικού μικροσκοπίου ή ειδικών μεγεθυντικών γυαλιών, διαρκεί συνήθως 40'-50' και στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτεί ολιγόωρη μόνο νοσηλεία. Ο μετεγχειρητικός πόνος είναι πολύ ήπιος και ο ασθενής επιστρέφει γρήγορα στις συνήθεις δραστηριότητές του.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Baazeem A, Belzile E, Ciampi A, Dohle G, Jarvi K, Salonia A, Weidner W, Zini A. Varicocele and male factor infertility treatment: a new meta-analysis and review of the role of varicocele repair. Eur Urol 2011; 60(4): 796-808.
Schauer I, Madersbacher S, Jost R, Hübner WA, Imhof M. The impact of varicocelectomy on sperm parameters: a meta-analysis. J Urol 2012; 187(5): 1540-7.
Hsiao W, Rosoff JS, Pale JR, Powell JL, Goldstein M. Varicocelectomy is associated with increases in serum testosterone independent of clinical grade. Urology 2013; 81(6): 1213-7.