Παυλόπουλος Ουρολόγος

Gallery

Gallery...»

Τι είναι η φίμωση;

Φίμωση είναι μια αρκετά κοινή παθολογική κατάσταση κατά την οποία η ακροποσθία, το δέρμα και ο βλεννογόνος δηλαδή που καλύπτει την βάλανο του πέους, έχει υποστεί πάχυνση και σκλήρυνση κι έτσι έχει χάσει την ελαστικότητα που οφείλει να διαθέτει. Το αποτέλεσμα είναι να μην μπορεί ο ασθενής να έλξει την ακροποσθία και να αποκαλύψει την βάλανο, το κεφαλάκι δηλαδή του πέους του. Η συχνή αυτή κατάσταση μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιαδήποτε ηλικία.

Η φίμωση δεν πρέπει να συγχέεται με τον βραχύ χαλινό του πέους, αν και οι δύο παθήσεις προφανώς μπορούν να συνυπάρχουν.

Από τι προκαλείται;

Η φίμωση σε μωρά αποτελεί μια εξαιρετικά συνήθη και ως επί το πλείστον φυσιολογική κατάσταση, οφειλόμενη στην παρουσία συμφύσεων της ακροποσθίας κατά την βρεφική και νηπιακή ηλικία. Η εμφάνιση ωστόσο αδυναμίας έλξεως της ακροποσθίας σε μεγαλύτερα παιδιά ή σε ενηλίκους είναι σχεδόν πάντα παθολογική και απαιτεί αντιμετώπιση, συνηθέστερα χειρουργική. Στα αίτια αυτής της κατάστασης περιλαμβάνονται κυρίως τα ακόλουθα:

  • Σκληρός και ατροφικός λειχήνας (ή σκληρυντική και αποφρακτική βαλανίτιδα - balanitis xerotica obliterans). Πρόκειται για μια συχνή χρόνια φλεγμονώδη κατάσταση αγνώστου αιτιολογίας που χαρακτηρίζεται από εμφάνιση λευκωπών ή υπόχρωμων σκληρών και ατροφικών περιοχών στην ακροποσθία ή μερικές φορές και στην βάλανο. Η νόσος αυτή, που συνδυάζεται επιδημιολογικώς με αυξημένη πιθανότητα ύπαρξης ορισμένων αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και ορισμένες παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα, θεωρείται πλέον ως παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του πέους και ως εκ τούτου χρήζει προσεκτικής αντιμετώπισης, συντηρητικής ή χειρουργικής, και παρακολούθησης.
  • Υποτροπιάζουσες μυκητιασικές βαλανοποσθίτιδες, συχνά στα πλαίσια ενός λανθάνοντος, αρχόμενου ή μη καλώς ρυθμιζόμενου σακχαρώδους διαβήτη
  • Μικροβιακή βαλανοποσθίτιδα
  • Ιογενής βαλανοποσθίτιδα (συνηθέστερα HPV λοίμωξη)
  • Ανατομική ιδιαιτερότητα της ακροποσθίας
  • Ακτινοθεραπεία για κακοήθη νεοπλάσματα της πυέλου
  • Από ορισμένους συγγραφείς έχουν επίσης ενοχοποιηθεί χρόνιοι μικροτραυματισμοί του πέους από έντονες, παρατεταμένες ή ασυνήθεις και τραυματικές τακτικές αυνανισμού

Ποια τα συμπτώματα, οι εκδηλώσεις και οι επιπτώσεις της φίμωσης;

  • Αδυναμία ή δυσκολία έλξης της ακροποσθίας και αποκάλυψης της βαλάνου, ιδίως όταν το πέος βρίσκεται σε στύση
  • Πόνος κατά την σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία)
  • Τοπικοί μικροτραυματισμοί και ρήξεις, ρωγμές ή εκδορές της ακροποσθίας. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, το τελευταίο αυτό σημείο μπορεί να αποτελεί ισχυρή ένδειξη λανθάνοντος, αρχόμενου ή μη διεγνωσμένου σακχαρώδους διαβήτη
  • Υποτροπιάζουσες φλεγμονές της ακροποσθίας ή και της βαλάνου (βαλανοποσθίτιδες)
  • Πόνος και κάψιμο στην περιοχή
  • Παραφίμωση, αδυναμία δηλαδή επαναφοράς της ακροποσθίας προς τα πάνω, με αποτέλεσμα οίδημα της βαλάνου, πόνο και ισχαιμικές αλλοιώσεις στο περιφερικό τμήμα του πέους που απαιτούν επείγουσα, και συνήθως χειρουργική, αντιμετώπιση
  • Πιθανό στένωμα του στομίου της ουρήθρας
  • Αυξημένη πιθανότητα λοιμώξεων του ουροποιητικού και γεννητικού συστήματος
  • Αυξημένη πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του πέους
  • Σε ορισμένες περιπτώσεις παρεμπόδιση ή κάποτε έως και πλήρης απόφραξη της ροής των ούρων (οξεία ή χρόνια επίσχεση ούρων)
  • Σε σπάνιες περιπτώσεις ανάπτυξη λίθων εντός του ακροποσθιακού σάκου

Πώς γίνεται η θεραπεία - Περιτομή

Η έγκαιρη διάγνωση της φίμωσης και η σωστή αναγνώριση της υποκείμενης πάθησης που την προκαλεί, επιτρέπει αρκετά συχνά την εφαρμογή συντηρητικής, φαρμακευτικής θεραπείας, κυρίως με μορφή τοπικών σκευασμάτων αντιμυκητιασικών και αντιμικροβιακών φαρμάκων, όπως επίσης κορτικοειδών, ανοσοκατασταλτικών ή ανοσοτροποποιητικών παραγόντων. Με τον τρόπο αυτό σε αρκετές περιπτώσεις αποφεύγουμε ή έστω αναβάλλουμε το χειρουργείο για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τελευταίες κλινικές μελέτες έχουν αναδείξει την πιθανή χρησιμότητα μιας νέας μεθόδου για την αντιμετώπιση ανθεκτικών στην συνήθη θεραπεία μορφών ομαλού και ατροφικού λειχήνα του πέους με την εφαρμογή τοπικών εκχύσεων αυτόλογου πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (autologous platelet-rich plasma injection). Η θεραπεία αυτή, αν και φαίνεται πως προσφέρει σημαντική βελτίωση σε σημαντικό ποσοστό πασχόντων, δεν διαθέτει προς το παρόν επαρκή κλινική τεκμηρίωση και θεωρείται πειραματική.

Η κλασσική ωστόσο αντιμετώπιση της φίμωσης, η οποία καθίσταται αναγκαία όταν τα συντηρητικά μέτρα αποτύχουν, είναι η περιτομή, η χειρουργική εκτομή δηλαδή της ακροποσθίας. Η επέμβαση γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις με τοπική αναισθησία, είναι ανώδυνη και δεν απαιτεί νοσηλεία ούτε απομάκρυνση του ασθενούς από τις συνήθεις δραστηριότητες και υποχρεώσεις του.

Εναλλακτικώς, ιδίως κατά τα τελευταία χρόνια, εφαρμόζεται σε ορισμένες προσεκτικά επιλεγμένες περιπτώσεις μια μικρότερη επέμβαση η πλαστική της ακροποσθίας (preputioplasty). Η επέμβαση έχει θέση στην αντιμετώπιση περιστατικών που χαρακτηρίζονται από την ανάπτυξη περιορισμένης έκτασης στενωτικού δακτυλίου στην ακροποσθία, ιδίως σε άνδρες που δεν επιθυμούν να υποβληθούν σε τυπική περιτομή. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο στενωτικός δακτύλιος διατέμενεται επιμήκως και συρράπτεται εγκαρσίως ή με άλλες πιο σύνθετες μεθόδους πλαστικής χειρουργικής, με τρόπο ώστε να διερυνθεί η στενωμένη περιοχή χωρίς να αφαιρεθεί τμήμα δέρματος. Η επέμβαση προκαλεί μη σημαντική μείωση στο μήκος της ακροποσθίας και η μετεγχειρητική αποκατάσταση είναι σαφώς ταχύτερη από την περιτομή. Τα αποτελέσματα είναι πολύ καλά όταν έχει γίνει σωστή επιλογή του ασθενούς, καθώς η μέθοδος έχει εφαρμογή κυρίως σε περιπτώσεις δακτυλιοειδούς φιμώσεως, όπου το πρόβλημα περιορίζεται σε μια στενωτική ινωτική ζώνη, μικρού πλάτους.

Είναι επώδυνη η περιτομή; Πιθανές επιπλοκές

Η επέμβαση της περιτομής γίνεται, όπως αναφέρθηκε, συνήθως με τοπική νάρκωση κι έτσι κατά την διάρκειά της ο ασθενής διατηρεί τις αισθήσεις του. Από πλευράς χειρουργικής τεχνικής μπορούν να εφαρμοστούν διάφορες μέθοδοι, με ή χωρίς την βοήθεια ειδικών συσκευών, ανάλογα με τις ανατομικές ιδιαιτερότητες, το είδος της φίμωσης ή και την προτίμηση του Ουρολόγου. Καθώς έχει πραγματοποιηθεί τοπική ή στελεχιαία αναισθησία δεν παρατηρείται πόνος κατά την διενέργεια της επέμβασης. Παρά την προφανή και γνωστή ευαισθησία της περιοχής των ανδρικών γεννητικών οργάνων, ο μετεγχειρητικός πόνος είναι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ελάχιστος και περιορίζεται χρονικά στην ημέρα της επέμβασης ή και την επόμενη. Λίγοι μόνο ασθενείς μπορεί να χρειαστεί να λάβουν για 1-2 ημέρες κάποιο ήπιο παυσίπονο, για τους περισσότερους ωστόσο δεν είναι καν αναγκαία η χορήγηση φαρμάκων. Εάν ο ασθενής το επιθυμεί, μπορεί να επανέλθει σχετικά άμεσα στην εργασία του. Είναι ωστόσο απαραίτητη η αποχή από σεξουαλική δραστηριότητα για χρονικό διάστημα 15 έως 20 ημερών, προκειμένου να επουλωθεί ικανοποιητικά το χειρουργικό τραύμα και να αποφευχθεί αιμορραγία, αιμάτωμα ή πρόωρη αποκοπή ραμμάτων.

Οι πιθανές επιπλοκές της περιτομής είναι λίγες και σπάνιες. Μερικές φορές μπορεί να παρατηρηθεί εμμένουσα απώλεια αίματος από το χειρουργικό τραύμα κατά το πρώτο 24ωρο, για την οποία μπορεί να απαιτηθεί πιεστική επίδεση ή και τοποθέτηση επιπλέον ραμμάτων. Σε άλλες περιπτώσεις είναι δυνατό να δημιουργηθεί μεγάλο αιμάτωμα που συνήθως υποχωρεί σταδιακά χωρίς να δημιουργήσει κάποιο πρόβλημα εκτός από την πρόκληση ανησυχίας στον ασθενή. Σπανίως μπορεί να παρατηρηθεί διαπύση της χειρουργικής τομής, κατάσταση που αντιμετωπίζεται με χειρουργικό καθαρισμό και χορήγηση αντιβιοτικών. Η σημαντικότερη ίσως επιπλοκή είναι η δημιουργία δύσμορφης ουλής, συνήθως οφειλόμενη σε κακή χειρουργική τεχνική. Σε τέτοιες περιπτώσεις για την αισθητική αποκατάσταση του πέους προφανώς απαιτείται επανεπέμβαση.

Πόσο είναι το κόστος της περιτομής;

Η επέμβαση μπορεί να εκτελεστεί τις περισσότερες φορές σε ένα καλά εξοπλισμένο ουρολογικό ιατρείο. Ως εκ τούτου είναι δυνατό να διατηρηθεί το κόστος της περιτομής σε ένα λογικά χαμηλό επίπεδο, τέτοιο που να καθιστά την επέμβαση προσιτή. Είναι βεβαίως προφανές πως δεν μπορούν να γίνονται υποχωρήσεις σε θέματα ποιότητας στην όλη αντιμετώπιση του ασθενούς ή στην επιλογή και χρήση του κατάλληλου υγειονομικού υλικού.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Morris BJ, Gray RH, Castellsague X, Bosch FX, Halperin DT, Waskett JH, Hankins CA. The strong protective effect of circumcision against cancer of the penis. Adv Urol 2011; doi:10.1155/2011/812368.
Hayashi Y, Kojima Y, Mizuno K, Kohri K. Prepuce: phimosis, paraphimosis, and circumcision. ScientificWorldJournal 2011; 11: 289-301.
Huang YC, Shindel AW, Chen CS, Huang YK, Wu CF, Lin JH, Chiu KH, Shi CS. Phimosis with preputial fissures as a predictor of undiagnosed type 2 diabetes in adults. Acta Derm Venereol 2016; In Press.
Bhat GS. Preputial Calculi: a Case Report and Review of Literature. Indian J Surg 2017; 79(1):70-72.
Casabona F, Gambelli I, Casabona F, Santi P, Santori G, Baldelli I. Autologous platelet-rich plasma (PRP) in chronic penile lichen sclerosus: the impact on tissue repair and patient quality of life. Int Urol Nephrol 2017; 49(4):573-580.
Munro NP, Khan H, Shaikh NA, Appleyard I, Koenig P. Y-V preputioplasty for adult phimosis: a review of 89 cases. Urology 2008; 72(4): 918-20.