Παυλόπουλος Ουρολόγος

Gallery

Gallery...»

Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του πέους;

Τα περιστατικά καρκίνου του πέους αποτελούν ποσοστό 0,4-0,6% όλων των κακοηθειών στον γενικό ανδρικό πληθυσμό. Στην μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων (95-98%) πρόκειται ιστολογικώς για ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα. Παρουσιάζεται με συχνότητα 0,1 - 0,9 νέων περιπτώσεων ανά 100.000 άνδρες κάθε έτος στον δυτικό κόσμο, με τις επιδημιολογικές μάλιστα μελέτες να δείχνουν μια προοδευτική και σαφή μείωση της επίπτωσης της νόσου. Είναι λοιπόν εμφανές ότι ο καρκίνος του πέους συνιστά ένα σχετικώς ασύνηθες νεόπλασμα. Το γεγονός αυτό όμως ισχύει κατά κύριο λόγο για τα ανεπτυγμένα κράτη, καθώς σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες η συχνότητά του μπορεί να είναι 30 έως και 50 φορές μεγαλύτερη. Μάλιστα σε μερικά αφρικανικά και ασιατικά κράτη ο καρκίνος του πέους αποτελεί ενδεχομένως έως και το 20% του συνόλου των κακοήθων νεοπλασμάτων.

Σε ποιες ηλικίες εμφανίζεται ο καρκίνος του πέους;

Ο καρκίνος του πέους αποτελεί κατά κύριο λόγο νόσο προχωρημένων ηλικιών, εμφανιζόμενος με μεγαλύτερη συχνότητα σε άνδρες μετά την 6η δεκαετία της ζωής τους. Ωστόσο, σύμφωνα με ορισμένες στατιστικές μελέτες ένα σημαντικό ποσοστό που κυμαίνεται στο 20% αφορά σε άτομα μικρότερα των 40 ετών, ενώ 7% των περιπτώσεων είναι άτομα νεότερα των 30 ετών!

Αίτια και συσχετίσεις

Τα κακοήθη νεοπλάσματα του πέους, και ιδίως το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα που αποτελεί και την μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, σχετίζονται επιδημιολογικά αλλά και αιτιολογικά με μακροχρόνια ύπαρξη κακής υγιεινής στην περιοχή των γεννητικών οργάνων. Σε μεγάλο ποσοστό των ασθενών (25-75%) συνυπάρχει ουλώδης φίμωση. Αιτιοπαθογενετικώς, η έντονη συσχέτιση φίμωσης και καρκινώματος πέους αποδίδεται από τους περισσότερους στην μακροχρόνια συγκέντρωση και επίδραση του σμήγματος. Η παρουσία του τελευταίου συνδυάζεται με χρόνια λοίμωξη, αλλά και χημική φλεγμονή της βαλάνου και της ακροποσθίας, καταστάσεις που είναι γνωστό πως προδιαθέτουν σε κακοήθη εκτροπή. The presence of phimosis is strongly associated with invasive penile cancer, likely due to smegma, which is associated with chronic infection and inflammation of the glans and prepuce [8]. Tobacco use, with a 4.5-fold increased risk (95% confidence interval, 2.0∼10.1); chronic penile inflammation; and lichen sclerosus are also associated with an increased risk of penile cancer [9,10]. In contrast, circumcision helps to prevent retention of smegma, phimosis, and lichen sclerosus, and reduces the risk of HPV infection Όπως έχουν δείξει σύγχρονες μελέτες στην παθογένεση του όγκου εμπλέκεται η παρουσία λοίμωξης από τον ιό HPV, ο οποίος ευθύνεται και για την ανάπτυξη κονδυλωμάτων στο πέος. Τα στελέχη του ιού που ενοχοποιούνται κατά κύριο λόγο είναι ο HPV 16 και με μικρότερη συχνότητα οι HPV 18, 31 και 33. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι καπνιστές αναπτύσσουν συχνότερα τη νόσο, με τις σχετικές μελέτες να αναδεικνύουν έως και δεκαπλάσια πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του πέους σε άνδρες που καπνίζουν. Τέλος, σύμφωνα με ορισμένους συγγραφείς φαίνεται να υπάρχει ενδεχόμενη συσχέτιση και με την παρουσία ουλών διαφόρων αιτιολογιών στο πέος.

Προκαρκινικές και αλλοιώσεις πέους οριακής κακοήθειας

Πιθανές προκαρκινικές ή οριακώς κακοήθεις αλλοιώσεις παρατηρούνται σε μεγάλο ποσοστό πασχόντων, συχνά για μήνες ώς και αρκετά έτη πριν την τελική ανάπτυξη του καρκίνου. Οι καταστάσεις αυτές περιλαμβάνουν τα παρακάτω:

  • Δερματικό κέρας
  • Ψευδοεπιθηλιωματώδης κερατωτική βαλανίτιδα
  • Κονδυλώματα
  • Βλατίδωση Bowen (ιστολογική εικόνα καρκινώματος in situ)
  • Όγκος Busche-Löwenstein (γιγάντιο οξυτενές κονδύλωμα), οφειλόμενος συνηθέστερα στους ιούς HPV6 και HPV11
  • Καρκίνωμα in situ (ερυθροπλακία του Queyrat, νόσος Bowen)
  • Αποφρακτική ξηρωτική βαλανίτιδα (σκληρός και ατροφικός λειχήνας) - Φίμωση
  • Λευκοπλακία

Κλινική εικόνα καρκίνου του πέους

1. Εκδηλώσεις από το πέος

  • Ανώδυνη ελκωτική ή συνηθέστερα εξωφυτική, δηλαδή προεξέχουσα βλάβη
  • Έκκριση πυώδους ή και οροαιματηρού υγρού. Ύπαρξη κακοσμία, συχνά στα πλαίσια ουλώδους φίμωσης
  • Προϋπάρχουσα προκαρκινική βλάβη σχεδόν στις μισές περιπτώσεις

2. Εκδηλώσεις από τις βουβωνικές χώρες, παρατηρούμενες σε ποσοστό 50-60% του συνόλου των πρωτοεμφανιζόμενων καρκίνων

  • Διόγκωση, λόγω μετάστασης στους λεμφαδένες ή φλεγμονής
  • Εξέλκωση
  • Διαπύηση

3. Γενικά συμπτώματα, κυρίως στα πλαίσια προχωρημένης νόσου

  • Λευκοκυττάρωση
  • Αδυναμία, κακουχία, ανορεξία, απώλεια βάρους (σπανίως)
  • Αύξηση του ασβεστίου στο αίμα, αναιμία

Διαφορική διάγνωση καρκίνου του πέους

Σε αρκετές περιπτώσεις ο καρκίνος του πέους μπορεί κλινικώς να μοιάζει με αρκετές άλλες παθήσεις:

  • Κονδυλώματα
  • Όγκος Busche-Löwenstein
  • Ξηρωτική αποφρακτική βαλανίτιδα
  • Συφιλιδικό έλκος
  • Μαλακό έλκος
  • Έρπης γεννητικών οργάνων
  • Αφροδίσιο βουβωνικό λεμφοκοκκκίωμα
  • Φυματίωση
  • Αντίδραση ξένου σώματος

Θεραπεία καρκίνου πέους

Για την θεραπευτική αντιμετώπιση του πρωτοπαθούς όγκου εφαρμόζεται κυρίως χειρουργική θεραπεία, η οποία αναλόγως της εκτάσεως της νόσου μπορεί να είναι από μικρή τοπική εκτομή της νόσου (penis-preserving therapy) μέχρι μερική ή ριζική εκτομή του οργάνου (πεεκτομή). Μπορεί να εφαρμοστεί επικουρικώς τοπική ακτινοθεραπεία ή/και χημειοθεραπεία. Όσον αφορά την αντιμετώπιση των βουβωνικών μεταστάσεων εφαρμόζεται περιορισμένη ή ριζική βουβωνική ή και πυελική λεμφαδενεκτομή με ή χωρίς χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία. Περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου μπορεί να αποφύγουν την λεμφαδενεκτομή και να αντιμετωπιστούν με προσεκτική παρακολούθηση.

Γενικώς κατά τα τελευταία χρόνια υπάρχει η ενισχυόμενη τάση να εκτελούνται λιγότερο ριζικές επεμβάσεις, με κατά το δυνατόν διατήρηση του οργάνου σε αρχικά τουλάχιστον στάδια της νόσου. Η τακτική αυτή φαίνεται όντως πως συνδέεται με αυξημένα ποσοστά τοπικών υποτροπών της νόσου, χωρίς ωστόσο να επηρρεάζεται σε βαθμό σημαντικό η συνολική επιβίωση των πασχόντων.

Σε ασθενείς μικρότερης ηλικίας, όπου η διατήρηση επαρκούς σεξουαλικής δραστηριότητας είναι κρίσιμης σημασίας, μπορεί να εφαρμοστούν διάφορες μέθοδοι μερικής ή πλέον εκτεταμένης ανακατασκευής του πέους. Περισσότερο συνηθισμένη, ευρύτερα εφαρμοζόμενη και τεχνικώς πλέον αποτελεσματική είναι η ανασύνθεση της βαλάνου.

Πρόληψη

Σε αναπτυσσόμενες περιοχές, στις οποίες οι συνθήκες υγιεινής δεν είναι ικανοποιητικές, ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης του καρκίνου του πέους είναι η περιτομή κατά την νεογνική ηλικία. Στον δυτικό κόσμο ο τακτικός ουρολογικός έλεγχος, η επαρκής υγιεινή της περιοχής των γεννητικών οργάνων, ο έλεγχος της λοίμωξης από τον ιό HPV, με τον εμβολιασμό, ή την επαρκή αντιμετώπιση του ιού, η καταπολέμηση των φλεγμονών της βαλάνου και της ακροποσθίας και η χειρουργική αντιμετώπιση της φίμωσης, επαρκούν για την ουσιαστική πρόληψη της νόσου.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Djajadiningrat RS, Jordanova ES, Kroon BK, van Werkhoven E, de Jong J, Pronk DT, Snijders PJ, Horenblas S, Heideman DA. Human papillomavirus prevalence in invasive penile cancer and association with clinical outcome. J Urol 2015; 193(2): 526-31.
Stratton KL, Culkin DJ. A Contemporary Review of HPV and Penile Cancer. Oncology (Williston Park) 2016; 30(3): 245-9.
Diorio GJ, Leone AR, Spiess PE. Management of Penile Cancer. Urology 2016; 96: 15-21.
Lau WD, Ong CH, Lim TP, Teo C. Penile cancer: a local case series and literature review. Singapore Med J 2015; 56(11): 637-40.