Παυλόπουλος Ουρολόγος

Gallery

Gallery...»

Τι είναι η κύστη της επιδιδυμίδας;

Η επιδιδυμίδα είναι ένα προσάρτημα του όρχεως, ρόλος του οποίου είναι η ωρίμανση, η αποθήκευση και η μεταφορά των σπερματοζωαρίων. Αρκετά συχνά στην οσχεϊκή αυτή δομή αναπτύσσονται απολύτως καλοήθη κυστικά νεοπλάσματα που ονομάζονται επιδιδυμικές κύστεις. Πρόκειται για καλοήθη μορφώματα που διαθέτουν συνήθως λεπτό τοίχωμα και είναι γεμάτα με υγρό. Το τελευταίο αρκετές φορές είναι δυνατό να περιέχει σπερματοζωάρια, γεγονός στο οποίο οφείλεται και ο παλαιότερα χρησιμοποιούμενος και μάλλον αδόκιμος όρος "σπερματοκήλη". Η πάθηση, η οποία είναι πολύ κοινή αναπτύσσεται συνηθέστερα στην κεφαλή της επιδιδυμίδας, η οποία βρίσκεται στην κορυφή του όρχεως. Η ακριβής αιτιοπαθογένεια της επιδιδυμικής κύστης είναι πρακτικώς αδιευκρίνιστη προς το παρόν, πιθανόν όμως να οφείλεται σε φράξιμο μικρών σωληναρίων μέσω των οποίων διέρχεται το σπέρμα και σε επακόλουθη διάτασή τους. Από αρκετούς προτείνεται τραυματική αιτιολογία για κάποιες τουλάχιστον κύστεις, ενώ ορισμένοι ενοχοποιούν και περιβαλλοντικούς ρύπους και τοξίνες με ενδοκρινική δράση.

Η πάθηση είναι πολύ συχνή ήδη από την παιδική ηλικία, καθώς κύστεις επιδιδυμίδας παρατηρούνται σε ποσοστό 5-15% παιδιών μικρότερων των 12 ετών που υποβάλλονται σε υπερηχογραφικό έλεγχο του οσχέου. Η συχνότητα του ευρήματος αυξάνεται σημαντικά με την πρόοδο της ηλικίας.

Ποια τα συμπτώματα της κύστης της επιδιδυμίδας;

Η πάθηση δεν εμφανίζει συνήθως συμπτώματα. Μερικές φορές μπορεί να γίνεται αντιληπτή από τον πάσχοντα ως ψηλαφητή μάζα στο άνω τμήμα του οσχέου, ως ασυμετρία των όρχεων ή και ως γενικευμένη διόγκωση της περιοχής. Σε λίγες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει αίσθηση βάρους ή πίεσης καθώς και συνεχής ή περιοδικός βύθιος ορχικός πόνος. Αρκετά συχνά μια κύστη ανακαλύπτεται τυχαία σε υπερηχογραφικό έλεγχο των όρχεων, που διενεργείται για άλλο λόγο. Σε σπάνιες περιπτώσεις, και μάλιστα σε παιδιά, μια επιδιδυμική κύστη μπορεί να υποστεί συστροφή και να δημιουργήσει εντονότατο πόνο και εντυπωσιακή συμπτωματολογία που απαιτεί άμεση χειρουργική διερεύνηση.

Ανδρική υπογονιμότητα και κύστη επιδιδυμίδας

Η παρουσία κύστης επιδιδυμίδας γενικώς δεν θεωρείται ως αίτιο ανδρικής υπογονιμότητας. Σε λίγες μόνο περιπτώσεις αμφοτερόπλευρες ευμεγέθεις κύστεις μπορεί να συνδέονται με παρουσία αποφρακτικής αζωοσπερμίας ή σημαντικής ολιγοασθενοσπερμίας. Σε τέτοιους ασθενείς η μικροχειρουργική εκτομή της κύστης φαίνεται ότι μπορεί να διορθώσει την απόφραξη, αποκαθιστώντας την γονιμότητα. Αξίζει να επισημανθεί πως σε περιπτώσεις υπογονιμότητας με πολύ χαμηλή ποιότητα σπέρματος, υλικό αναρρόφησης από κύστεις επιδιδυμίδας, το οποίο περιέχει σπερματοζωάρια, μπορεί εύκολα και ανώδυνα να ανακτηθεί και να χρησιμοποιηθεί για εξωσωματική γονιμοποίηση, αποφεύγοντας με αυτόν τον τρόπο πιο επεμβατικές και επώδυνες μεθόδους εύρεσης σπέρματος, όπως η βιοψία όρχεως.

Θεραπεία

Όταν η επιδιδυμική κύστη προκαλεί ενοχλήσεις, όταν ενοχλεί αισθητικώς τον πάσχοντα ή όταν προοδευτικά αυξάνεται σημαντικά σε μέγεθος απαιτείται θεραπεία. Αυτή συνίσταται στην χειρουργική αφαίρεση της κύστης με ή χωρίς την βοήθεια χειρουργικού μικροσκοπίου. Σε ασθενείς υψηλού χειρουργικού κινδύνου με σημαντικά συνυπάρχοντα προβλήματα υγείας είναι δυνατό να επιχειρηθεί αντί για αφαίρεση της κύστης, αναρρόφηση με βελόνη, κένωση και έκχυση ειδικών σκληρυντικών ουσιών, οι οποίες μειώνουν την πιθανότητα εκ νέου συγκέντρωσης υγρού. Πρέπει πάντως να τονιστεί ότι η σκληροθεραπεία των επιδιδυμικών κύστεων, όπως λέγεται η μέθοδος αυτή, δεν έχει πάντα ικανοποιητικά αποτελέσματα καθώς συνοδεύεται από υψηλά ποσοστά υποτροπών.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Fischer MA, Grantmyre JE. Retrieval and cryopreservation of sperm from spermatocele fluid. Urology 2003; 61(2):417-20.
Jahnson S, Sandblom D, Holmäng S. A randomized trial comparing 2 doses of polidocanol sclerotherapy for hydrocele or spermatocele. J Urol 2011; 186(4):1319-23
Karaman A, Afşarlar ÇE, Arda N. Epididymal cyst: Not always a benign condition. Int J Urol 2013; 20:457-8.